Werkwijze Psychodiagnostisch Onderzoek

Voor collega instellingen / praktijken

NW-Psychologie kan ook het psychodiagnostische onderzoek, wat u mogelijk zelf niet voldoende kan aanbieden binnen uw instelling/praktijk, uitvoeren. U kunt ons in samenspraak met uw client benaderen. Van belang is wel dat client een verwijsbrief heeft van haar/zijn psychiater, klinisch psycholoog of huisarts met een verwijzing voor de SGGZ.

Een specialistisch psychodiagnostisch onderzoek is een zorgvuldig traject dat uit verschillende stappen bestaat.
We beginnen niet direct met testen. Eerst brengen we samen in kaart wat je wilt begrijpen en welke vragen het onderzoek moet beantwoorden. Op basis daarvan bepalen we welke gesprekken, tests en andere onderzoeksmethoden daadwerkelijk nodig zijn.

De precieze invulling verschilt dus per persoon. In grote lijnen ziet het traject er als volgt uit:

1. Intake & onderzoeksvragen
Wat wil je begrijpen en wat moet het onderzoek beantwoorden?

2. Anamnese & levensloop
Hoe hebben je klachten en functioneren zich door de tijd ontwikkeld?

3. Eerdere diagnostiek & behandelingen
Wat weten we al, wat heeft wel of niet geholpen en wat ontbreekt nog?

4. Psychodiagnostisch onderzoek
Gerichte interviews, vragenlijsten en/of psychologische tests.

5. Analyse & integratie
Alle informatie wordt samengebracht en verschillende verklaringen worden onderzocht.

6. Terugkoppeling
We bespreken samen de bevindingen en wat deze voor jou betekenen.

7. Rapport & advies
Een samenhangend antwoord op de onderzoeksvragen en een gericht advies voor het vervolg.

Hoe lang duurt het?
De omvang van het onderzoek hangt af van de onderzoeksvragen. Een specialistisch psychodiagnostisch traject vraagt gemiddeld ongeveer 12 tot 20 uur. Daaronder vallen niet alleen de gesprekken en testafnames, maar ook het bestuderen van eerdere informatie, scoring en interpretatie van onderzoeksmateriaal, integratie van de bevindingen, verslaglegging en terugkoppeling.

De afspraken vinden verspreid over meerdere momenten plaats.
De totale doorlooptijd bedraagt doorgaans ongeveer 8 tot 12 weken.

Vooraf bespreken we welke onderdelen bij jouw onderzoek nodig zijn, hoeveel afspraken we verwachten en wat je van het traject kunt verwachten.

Hoe verloopt een specialistisch psychodiagnostisch onderzoek

1. Intake en formuleren onderzoeksvragen

Wat willen we begrijpen?
We beginnen met een uitgebreid gesprek over de reden voor het onderzoek. Waar loop je tegenaan? Welke behandelingen of onderzoeken heb je eerder gehad? Wat heeft wel en niet geholpen? En vooral: welke vragen zou je door het onderzoek beantwoord willen krijgen?

Wanneer je al meerdere behandeltrajecten hebt gevolgd, besteden we nadrukkelijk aandacht aan het verloop daarvan. Welke verklaringen zijn eerder gegeven? Welke diagnoses zijn gesteld? Welke behandelingen zijn ingezet en wat was het resultaat?
Samen komen we tot een aantal concrete onderzoeksvragen. Deze vormen de rode draad van het hele onderzoek.

Intake → onderzoeksvragen → onderzoeksplan

2. Anamnese en levensloop

Hoe ben je geworden wie je nu bent?
Vervolgens brengen we je functioneren en ontwikkelingsgeschiedenis uitgebreider in kaart. We bespreken onder andere je jeugd, gezin van herkomst, schooltijd, relaties, studie en werk, belangrijke levensgebeurtenissen en eerdere psychische klachten.

We kijken daarbij niet alleen naar problemen en kwetsbaarheden, maar ook naar je sterke kanten en naar omstandigheden waarin je juist goed functioneert.

Wanneer dat voor de onderzoeksvragen relevant is, kunnen we in overleg ook iemand spreken die jou goed kent, bijvoorbeeld een ouder, partner of andere naaste.

3. Bestuderen van eerdere diagnostiek en behandelingen

Wat weten we al – en welke vragen zijn nog onbeantwoord?
Eerdere informatie kan een belangrijk onderdeel vormen van het onderzoek. Denk aan eerdere psychodiagnostische onderzoeken, behandelverslagen, brieven van behandelaren of, wanneer relevant, oude schoolrapporten.

Zeker wanneer eerdere behandelingen onvoldoende hebben geholpen, kijken we niet alleen naar welke behandelingen je hebt gehad, maar ook naar waarom deze mogelijk onvoldoende effect hebben gehad.

Je hoeft dus niet telkens helemaal opnieuw onderzocht te worden. We gebruiken wat al bekend is en onderzoeken gericht wat nog ontbreekt.

4. Psychodiagnostisch testonderzoek

Gericht onderzoeken wat nodig is
Op basis van de onderzoeksvragen stellen we een passend onderzoeksprogramma samen. Er bestaat geen standaard testpakket dat iedereen doorloopt.

Het onderzoek kan bijvoorbeeld bestaan uit:

  • psychologische vragenlijsten;
  • gestructureerde diagnostische interviews;
  • persoonlijkheidsonderzoek;
  • intelligentie- of capaciteitentests;
  • cognitieve of neuropsychologische tests;
  • gericht onderzoek naar bijvoorbeeld ADHD of autisme;
  • andere specialistische psychodiagnostische methoden.

Sommige onderdelen kunnen online of via beeldbellen plaatsvinden. Voor bepaalde tests is aanwezigheid op locatie noodzakelijk.

5. Analyse en integratie

Van losse informatie naar een samenhangend beeld
Na de gesprekken en testafnames begint een belangrijk deel van het specialistische werk: het analyseren en integreren van alle informatie.
Een testuitslag staat namelijk nooit op zichzelf. We brengen informatie uit gesprekken, observaties, vragenlijsten, tests, je ontwikkelingsgeschiedenis en eerdere behandelingen met elkaar in verband.
Daarbij kijken we onder andere naar:
Klachten → ontwikkeling → persoonlijkheid → omgeving → sterke kanten en kwetsbaarheden → eerdere behandelingen → mogelijke verklaringen

We toetsen verschillende verklaringen tegen elkaar en proberen uiteindelijk antwoord te geven op de onderzoeksvragen waarmee we zijn begonnen.
Het doel is niet om zoveel mogelijk diagnoses te vinden, maar om tot een zorgvuldig en samenhangend beeld te komen dat helpt begrijpen wat er speelt.

6. Terugkoppeling en samen betekenis geven

Herken je jezelf in wat we hebben gevonden?
De bevindingen worden uitgebreid met je besproken. Binnen onze manier van werken is dit geen moment waarop de onderzoeker simpelweg een uitslag aan jou meedeelt.
We kijken samen naar de resultaten. Wat herken je? Wat verrast je? Welke bevindingen helpen om eerdere ervaringen beter te begrijpen? En zijn er onderdelen die nog onvoldoende lijken te passen?
Binnen het Therapeutisch Psychologisch Onderzoek is jouw perspectief hierbij belangrijk. Nieuwe inzichten die tijdens deze gesprekken ontstaan, kunnen onderdeel worden van het uiteindelijke beeld.

7. Rapportage en advies

Wat betekent dit voor de volgende stap?
De bevindingen worden verwerkt in een psychodiagnostisch rapport. Hierin beantwoorden we de onderzoeksvragen en beschrijven we de belangrijkste conclusies en adviezen en wat jij nodig kan hebben om je kwaliteit vante verbeteren.
Daarbij besteden we nadrukkelijk aandacht aan de praktische betekenis van het onderzoek:

Wat speelt er? → Hoe kunnen we dit begrijpen? → Wat houdt het mogelijk in stand? → Wat helpt juist? → Wat betekent dit voor het verbeteren van jouw kwaliteit van leven ?

Wanneer eerdere behandelingen onvoldoende effect hebben gehad, proberen we zo concreet mogelijk te beschrijven wat een volgende behandeling anders of aanvullend nodig heeft.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat een andere behandelvorm wordt geadviseerd, maar ook dat de behandelvorm op zichzelf passend is en er iets anders nodig is in de focus, opbouw, intensiteit of therapeutische benadering.